Što uzrokuje nepravilnosti i kako se iz njih stvaraju akne?

Postoje mnogi, kompleksni faktori koji dovode do pojave mitesera, prištića i akni.

Postoje različiti mitovi o uzrocima i nastanku akni, od kojih su mnogi neistiniti. No, svi liječnici se slažu s jednim - akne su hormonalna bolest i više o povezanosti akni i hormona možete saznati u članku "Akne i hormoni".                                                                 

Poznato je i da su neke osobe genetski sklonije nepravilnostima na koži i da uzimanje određenih lijekova, pušenje, stres i neprikladna njega kože mogu uzrokovati akne. Postoje i dokazi povezanosti prehrane i nastanka akni. Više o potencijalnim uzrocima i okidačima akni možete pročitati na "Uzroci i okidači za nastanak akni".                                                                                                       

Ovaj članak je fokuriran na fiziološke uzroke akni - ono što se događa u našoj koži. Proučili smo višestruke, kompleksne faktore uključene u nastanak mitesera i prištića koji mogu prerasti u akne. Više o različitim tipovima akni možete saznati ovdje.                                                           

Sve počinje s nevidljivim mikrokomedonima u koži

Komedon je začepljena folikula kose. Mikro-komedon je naziv mikroskopski malog, subkliničkog (još uvijek nevidljivog) komedona. Mikro-komedoni nastaju kada se u koži povećava broj stanica koje stvaraju keratin. Kod zdrave kože je to normalan proces i mikro-komedoni nestaju sami od sebe. No, kod osoba koje boluju od akni, komedone prati upalni procesi poznati pod nazivom mikroupale.   

Micro-inflammation in the skin
Sitne upale oko folikula kose jedan su od glavnih uzročnika akna.

Mikro upale - glavni uzrok akni

Akne su prvenstveno upalna bolest. Prema najnovijim istraživanjima, mikroupale su jedan od glavnih uzročnika akni. Smatra se da su one odgovor imunološkog sustava na bakterije, lipide i androgene (muške spolne hormone).                                             

Sada znamo da su upale prisutne u svim stadijima pojave akni, ne samo kad su nepravilnosti već vidljive na površini kože. Dr.med. Markus Reinhold, dermatolog      

Micro-inflammation in the skin
Razvoj prištića i akni.

Zatim dolazi do seboreje i hiperkeratoze

Unutarnji čimbenici, kao što su hormonalne promjene (za vrijeme puberteta ili mjesečnog ciklusa) i lijekovi te vanjski čimbenici kao što su utjecaj okoliša, mogu prouzročiti pretjeranu proizvodnju sebuma (stanje poznatije pod nazivom seboreja) i rožnatih stanica (stanje poznato pod imenom hiperkeratoza) što uzrokuje mitesere i prištiće. Ti čimbenici također igraju ulogu u stvaranju bakterija što vodi do papula i postula koje povezujemo s aknama. Više o nazivima koje koristimo za opis akni kao što su papule i postule i koja je njihova uloga saznajte u članku Različite vrste akni.       

Seboreja                                                                                                                     

Žlijezde lojnice luče uljastu substancu pod nazivom sebum koja kožu i kosu čini mekom i elastičnom. Osobe s problematičnom kožom i aknama naginju jačem izlučivanju androgena (muških spolnih hormona) u krvi. Njihove žljezde lojnice su osjetljivije na androgene koji uzrokuju njihov rast i pojačanu proizvodnju sebuma. Pretjerano izlučivanje sebuma poznato je pod nazivom seboreja.                                                                                                                               

Suvišan sebum na površini kože ometa prirodni proces u kojem koža odbacuje mrtve stanice (deskvamacija). Sastav lipida sebuma koji se stvara u žlijezdama lojnicama također potiče upale.                                                                                                                                  

Hiperkeratoza                                                                                                                 

Hiperkeratoza je abnormalno zadebljanje vanjskih slojeva kože. Uzrokovano je pretjeranom proizvodnjom stanica kože (rožnatih stanica) u kanalima žlijezda lojnica te neadekvatnim ljuštenjem mrtvih stanica kože zbog suvišnog sebuma koji ih veže za površinu kože. Te stanice stvaraju čepove koji blokiraju žlijezde lojnice.

Propionibacterium acnes (ili P. akne), bakterije koje normalno žive na površini kože također igraju ulogu u hiperkeratozi. Stvaraju biofilm (tanak sloj) na površini kože koji ometa normalan proces ljuštenja mrtvih stanica kože i doprinosi stvaranju čepova.                                                                                                       

 

Razvijaju se crni i bijeli prištići

Sebum se luči i koncentrira u začepljenim žlijezdama lojnicama, a folikule otiču uzrokujući komedone (crne i bijele) i prištiće.

Prištići                                                                                                                                                           

Upaljene (izdignute i crvene) nepravilnosti na koži koje su obično bolne. Prištići su općenit naziv za sve vrste nepravilnostu na koži: komedone, papule i pustule.               

Otvoreni komedoni (miteseri)                                                                                 

Male, tamne točkice na koži. Tamna boja je uzrokovana reakcijom sebuma i kisika i nema veze s prljavštinom.      

Zatvoreni komedoni (bijeli komedoni)                                                                                       

Izdignuti, zaobljeni mliječno-bijeli prištić.

Bakterijski rast pogoršava vidljivu upalu koja dovodi do akni

Nakupine sebuma koje su izlučile žlijezde lojnice su idealno plodno tlo za bakterije, posebno za P.akne. One počinju kolonizirati kanale začepljenih žlijezda lojnica uzrokujući razgradnju sebuma. Taj proces razgradnje stvara tvari koje uzrokuju daljnju upalu i stvaranje papula i postula koje su povezane s aknama.                                                                                                                                                                       

U težim slučajevima zid folikula se raspršuje u kasnim fazama upale. Lipidi, masne kiseline, rožnate stanice, bakterije i dijelovi stanica su oslobođeni i mogu izazvati daljnju upalu okolne kože.                                                                                                   

Više o različitim oblicima akni možete saznati u članku "Različite vrste akni" te više o tome kako akne utječu na vašu kožu u člancima "Akne i hiperpigmentacija" i "Akne i ožiljci"

 

P.acnes bacteria causes acne to develop and spread
Bakterije P.akne razgrađuju sebum stvarajući tvari koje uzrokuju daljnju upalu kože.

*Izvor: Nedavni napredak u patogenezi akni: Implikacije i terapija, Shinjita Das, Rachel V. Reynolds, Am J Clin Dermatol (2014) 15:479 -488 DOI 10.1007/s40257-014-099-z

Povezani članci

Newsletter

Za primanje najnovijih Eucerin vijesti, molimo da ispunite sljedeća polja za pretplatu na naš newsletter.